แท้จริงแล้วคนญี่ปุ่น (เคย) เลี้ยงปลาคาร์ปไว้เป็นอาหารนะ

แท้จริงแล้วคนญี่ปุ่น (เคย) เลี้ยงปลาคาร์ปไว้เป็นอาหารนะ

ถึงแม้ว่า “ปลาคาร์ป (Carp Fish)” จะเป็นปลาน้ำจืดที่พบเห็นได้ทั่วไปในหลายพื้นที่ทั่วโลกและไม่ใช่ปลาที่มีความน่าสนใจโดดเด่นไปมากกว่าปลาชนิดอื่นๆ ทั่วไปสักเท่าไรนัก แต่กับ ปลาคาร์ปญี่ปุ่น (鯉 - Koi) หรือ Nishikigoi (อัญมณีที่มีชีวิต) นั้น เป็นปลาที่ได้รับความนิยมไปทั่วโลกในแง่ของความสวยงามและความหมายเชิงสัญลักษณ์

ภาพจาก : https://nextdaykoi.com/koi-fish-facts/top-17-mistakes-made-koi-keepers-avoid/

ปลาคาร์ปกับความเชื่อเชิงสัญลักษณ์

“ปลาคาร์ปญี่ปุ่น” นอกจากจะมีลวดลายและสีสันที่สวยงาม เหมาะกับการเลี้ยงประดับเป็นปลาสวยงามแล้ว ชาวญี่ปุ่นยังมีความเชื่อเกี่ยวกับปลาคาร์ปว่าพวกมันเป็น สัญลักษณ์ ที่สื่อถึงสิ่งดีๆ หลายสิ่ง ไม่ว่าจะเป็น สัญลักษณ์ของความโชคดี, สุขภาพที่แข็งแรง, ความมั่งคั่ง, ความสำเร็จ, มิตรภาพ, ความแข็งแกร่ง และความกล้าหาญ รวมถึงได้นำเอามาทำเป็นธงประดับ (Koi no Bori - 鯉のぼり) ในสถานที่ต่างๆ และเป็นสัญลักษณ์ของวันเด็ก (ผู้ชาย) ด้วย

ภาพจาก : https://omatsurijapan.com/blog/kodomonohi/

แต่ก่อนที่ “ปลาคาร์ป” จะกลายมาเป็นปลาที่ชาวญี่ปุ่นให้ความสำคัญและนิยมเลี้ยงกันอย่างแพร่หลายนั้น เดิมทีแล้วพวกมันไม่ได้เป็นปลาท้องถิ่นประจำประเทศญี่ปุ่นแต่อย่างใด เพราะปลาคาร์ปนั้นเริ่มเข้ามาสู่แผ่นดินญี่ปุ่นผ่านผู้บุกรุกชาวจีนเมื่อหลายพันปีก่อน

จุดเริ่มต้นของการเพาะเลี้ยงปลาคาร์ป

ในช่วงแรกที่ปลาคาร์ปเข้ามาในประเทศญี่ปุ่นนั้น พวกมันก็เป็นเพียงแค่ “ปลาคาร์ปสีดำ (真鯉 - Magoi)” ที่หน้าตาดูธรรมดาๆ ทั่วไปเท่านั้น ไม่ได้เป็นปลาที่มีสีสันสวยงามอย่างที่เราคุ้นเคยกันแต่อย่างใด ทั้งยังเป็นปลาที่ชาวนาญี่ปุ่นนิยมเลี้ยงในนาข้าวเพื่อเป็น แหล่งอาหาร ประทังชีพควบคู่ไปกับการปลูกข้าวอีกด้วย

Magoi หรือปลาคาร์ปสีดำที่เป็นสายพันธุ์ดั้งเดิม
ภาพจาก : https://thisisgallery.com/product/3524

จนกระทั่งเมื่อเวลาผ่านไประยะหนึ่ง ชาวนาญี่ปุ่นก็เริ่มสังเกตว่าปลาคาร์ปที่พวกเขาเลี้ยงเอาไว้นี้มีการ กลายพันธุ์ และมีสีสันที่ต่างออกไปจากเดิม จึงได้ทดลองนำเอาปลาคาร์ปที่กลายพันธุ์ของสองพื้นที่มาผสมกันจนเกิดเป็นปลาคาร์ปที่มีสีสันสวยงามแปลกตา และเห็นว่าพวกมันเหมาะกับการเลี้ยงเพื่อเป็นปลาสวยงามมากกว่าที่จะนำเอามารับประทาน

ต่อมาในช่วงศตวรรษที่ 19 ได้มีการจัดประกวดปลาคาร์ปสวยงามขึ้นและทำให้ความนิยมในการเลี้ยงปลาคาร์ปขยายออกเป็นวงกว้างทั้งในและนอกประเทศญี่ปุ่น ซึ่งหลังจากที่ผ่านการคัดเลือกและผสมสายพันธุ์ก็ทำให้ในปัจจุบันนี้มีปลาคาร์ปต่างสีสันและลวดลายที่แตกแขนงย่อยออกไปกว่าร้อยรูปแบบแล้ว

สีสันและลวดลายของปลาคาร์ป (บางส่วน)
ภาพจาก : https://mantifang.com/koi-varieties-an-introduction/

ปลาคาร์ปรสชาติเป็นยังไงนะ?

สำหรับผู้ที่สงสัยในเรื่อง “รสชาติ” ของปลาคาร์ปนั้น (มีไหมไม่รู้ เราสงสัยเองก็ได้) ก็เดาว่ามันน่าจะมี รสชาติเหมือนกับปลาไน หรือปลาคาร์ปทั่วไป (Common Carp) ที่เป็นปลาน้ำจืดตามธรรมชาติดั้งเดิมที่ไม่ได้ผ่านการคัดเลือกและเพาะพันธุ์ให้มีสีสันสวยงาม และอาจมีรสชาติคล้ายปลาตะเพียน ที่อยู่ในวงศ์ (Family) Cyprinidae เช่นเดียวกันนั่นเอง

ปลาไน (ซ้าย) และปลาตะเพียน (ขวา)
ภาพจาก : https://www.lsuagcenter.com/topics/environment/invasive%20species/carp/common%20carp และ https://www.fisheries.go.th/sf-naratiwas/tapian.html

ส่วนใครที่อยากทดลองรับประทานปลาคาร์ปก็แนะนำให้แยกปลาคาร์ปที่ต้องการรับประทานออกจากบ่อเลี้ยงรวมเพื่อลดความคาวจากสาหร่ายน้ำจืด และปรุงสุกทุกครั้งก่อนรับประทานเพราะปลาคาร์ปที่นิยมเลี้ยงกันมักใช้ชีวิตในน้ำนิ่งที่เสี่ยงต่อการปนเปื้อนของแบคทีเรียได้มากกว่า หรือเลี่ยงไปรับประทานปลาไนที่เป็นญาติสนิทของปลาคาร์ปเลี้ยงน่าจะปลอดภัย (และประหยัด) กว่า