หนัง Avatar: Fire and Ash - อวตาร: อัคนีและธุลีดิน

123 goo!!! ทุกอย่างดูสวยงามตระการตา แต่กลับให้ความรู้สึกว่างเปล่า

อวตาร 3 หากคุณเคยดูสองภาคแรกมาแล้ว ภาคที่สามแทบจะไม่สร้างความประหลาดใจใด ๆ สิ่งที่เราได้รับอีกครั้งคือภาพที่สมบูรณ์แบบ น่าหลงใหล ถูกยืดออกไปเกือบสามชั่วโมงเต็ม พร้อมตัวละครที่คุ้นเคย โครงสร้างดราม่าที่เดาได้ไม่ยาก และเนื้อเรื่องที่ถูกลดทอนให้ตรงไปตรงมาแทบจะเรียบง่ายเกินไป

แน่นอนว่าภาพยนตร์ยังคงมีทีมนักแสดงระดับดาวเด่น และใช่ ผู้กำกับยังคงเป็นหนึ่งในวิสัยทัศน์ที่ทรงอิทธิพลที่สุดในประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ ทว่ากลับมีความรู้สึกติดค้างว่า เจมส์ คาเมรอน กำลังขับเคลื่อนเรื่องราวไปด้วยแรงเฉื่อยมากกว่าความสดใหม่ แทบไม่มีไอเดียใหม่ที่น่าตื่นเต้น ไม่มีจุดหักมุมกลางเรื่องที่คาดไม่ถึง และไม่มีโครงเรื่องที่พลิกแพลงอย่างเฉียบคม ทุกอย่างดำเนินไปตามเส้นทางที่ผู้ชมคาดเดาได้ล่วงหน้า

ผลลัพธ์คือภาพยนตร์เรื่องนี้กลายเป็น “โชว์แห่งความสมบูรณ์แบบทางภาพ” มากกว่าจะเป็นผลงานที่สร้างความก้าวหน้าด้านดราม่าอย่างแท้จริง และยากจะสลัดความรู้สึกว่าแฟรนไชส์นี้กำลังถูกยืดออกไปอย่างไม่สิ้นสุด โดยพึ่งพาเกือบทั้งหมดกับความเหนือชั้นทางเทคโนโลยี

สรุปแล้ว ผมขอแนะนำภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นหลักสำหรับแฟน Avatar ตัวยง และผู้ที่หลงใหลในภาพยนตร์ที่ขับเคลื่อนด้วยงานภาพ ซึ่งพร้อมจะใช้เวลาสามชั่วโมงไปกับการชื่นชมโลกแพนดอราและความยิ่งใหญ่ในเชิงงานสร้างของคาเมรอน ส่วนสำหรับผู้ชมทั่วไป น่าเสียดายที่นี่คือสิ่งที่คุณแทบจะเคยเห็นมาแล้วในสองภาคก่อนหน้า

ประสบการณ์ภาพยนตร์จักรวาลมาร์เวลในระดับมหากาพย์ แม้จะยังดิ้นรนเล็กน้อยในการนำเสนอสิ่งที่ “ใหม่จริง ๆ” ออกมา

ย้อนกลับไปเมื่อช่วงปลายศตวรรษก่อน เจมส์ คาเมรอน ได้พัฒนาแนวคิดของภาพยนตร์ชุด Avatar ขึ้นเป็นครั้งแรก แต่เมื่อเขาตระหนักว่าเทคโนโลยีในยุคนั้นยังไม่พร้อมพอที่จะถ่ายทอดวิสัยทัศน์ของเขาได้อย่างสมบูรณ์ เขาจึงเลือกที่จะไม่ประนีประนอม และตัดสินใจ “พักโปรเจกต์ไว้ทั้งหมด” จนกว่าเทคโนโลยีจะพัฒนาตามทันจินตนาการของเขา ในช่วงหลายปีต่อมา คาเมรอนจึงมุ่งเน้นไปที่การวิจัยด้านเทคโนโลยีเป็นหลัก พัฒนาระบบการถ่ายทำและเทคนิคโมชั่นแคปเจอร์รูปแบบใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง

กระทั่งเข้าสู่ช่วงทศวรรษ 2000 โปรเจกต์ Avatar จึงถูกปลุกชีพขึ้นมาอีกครั้งด้วยกระบวนการผลิตที่ล้ำสมัยอย่างแท้จริง หลังจากภาพยนตร์ภาคแรกประสบความสำเร็จอย่างถล่มทลาย คาเมรอนก็เริ่มวางแผนมหากาพย์เรื่องยาวที่กินเวลาหลายภาค หลายสิบปี พร้อมกับการพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ ๆ เพื่อขยายโลกของแพนดอร่าไปในทิศทางที่ไม่เคยมีมาก่อน ภาคที่สอง The Way of Water ออกฉายห่างจากภาคแรกถึง 13 ปี (!) และแสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงแนวทางอย่างชัดเจน จากเดิมที่เน้นอวดเทคโนโลยี กลายมาเป็นการให้ความสำคัญกับตัวละครและเรื่องราวมากขึ้น โดยใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือเสริมประสบการณ์แทนที่จะเป็นพระเอกของเรื่อง

Fire and Ash มาถึงในช่วงเวลาที่เทคโนโลยีสุกงอมเต็มที่ และคาเมรอนเองก็เชี่ยวชาญในการใช้งานอย่างสมบูรณ์ ขณะเดียวกันเรื่องราวก็พัฒนาและตกผลึกแล้วอย่างดี ไม่น่าแปลกใจที่ภาพยนตร์เรื่องนี้จะงดงามตระการตาในทุกเฟรม และในความเห็นของผม มันคือหนังที่ “ต้องดูในโรง IMAX เท่านั้น” ด้วยความยาวที่อัดแน่นเกินพอดี ผมแทบจินตนาการไม่ออกเลยว่าการดูหนังเรื่องนี้ที่บ้านผ่านจอทีวีจะให้ประสบการณ์ที่ดีได้อย่างไร เพราะมันจะลดทอนพลังของหนังไปอย่างมาก

อย่างไรก็ตาม ปัญหาคือด้านนวัตกรรมทางเทคโนโลยีดูเหมือนจะมาถึงจุดอิ่มตัวแล้ว ความอลังการทางภาพ แม้จะยังน่าประทับใจ แต่ก็ไม่ได้รู้สึกแตกต่างจากบล็อกบัสเตอร์ฟอร์มยักษ์เรื่องอื่น ๆ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาเท่าไรนัก อย่างน้อยก็ในมุมมองของผู้ชม หากใครยังจำกระแสคลั่งไคล้ Avatar ภาคแรกในปี 2009 ได้ จะจำได้ว่ามันรู้สึก “ไม่เคยมีมาก่อน” แค่ไหน ขณะที่วันนี้เรากลับชินกับภาพเหล่านั้นไปแล้ว

ในด้านบวก สิ่งที่สูญเสียไปจากความ “ว้าว” แบบอ้าปากค้างของภาคแรก ถูกชดเชยด้วยวุฒิภาวะทางเทคนิคที่เปิดโอกาสให้คาเมรอนปลดปล่อยจุดแข็งของเขาในฐานะผู้กำกับแอ็กชันอย่างเต็มที่ ผลลัพธ์คือฉากแอ็กชันที่ทะเยอทะยานและงดงามตระการตาที่สุดชุดหนึ่งในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยมีช่วงยาว ๆ ของหนังที่ทำหน้าที่เป็นภาพมหรสพอันยิ่งใหญ่ที่ชวนตะลึงอย่างแท้จริง

แตกต่างจากภาคที่สองซึ่งเปิดเรื่องด้วยการข้ามช่วงเวลาอย่างชัดเจน ภาคนี้ดำเนินต่อจากจุดจบของภาคก่อนหน้าแบบตรงตัว ทั้งในแง่ดีและแง่เสีย ด้านหนึ่ง มันให้ความรู้สึกเหมือนเรากำลังดูมหากาพย์เรื่องเดียวที่ต่อเนื่องยาวเหยียด ไม่ใช่หนังที่แบ่งเป็นภาค ๆ อย่างเป็นทางการ แต่อีกด้านหนึ่ง หนังแทบไม่พยายามทบทวนรายละเอียดสำคัญของเนื้อเรื่องหรือโลกของเรื่องเลย ซึ่งอาจทำให้ผู้ชมที่ไม่ได้กลับไปดูภาคก่อนหน้ามานานรู้สึกสับสนได้

จากความทรงจำของผม ภาคนี้มีอารมณ์ขันมากกว่าภาคก่อน ๆ และเนื้อเรื่องก็กล้าเดินเข้าไปในพื้นที่ที่น่าสนใจมากขึ้น ตัวละครหลายตัวได้รับการขยายมิติ มีตัวละครใหม่ที่น่าดึงดูดเพิ่มเข้ามา และเดิมพันของเรื่องก็สูงที่สุดเท่าที่เคยมีมา ในขณะเดียวกัน หลายอย่างกลับให้ความรู้สึกคุ้นเคย ปลอดภัย หรือแม้แต่เหมือนนำของเดิมกลับมาใช้ซ้ำ และเริ่มมีกลิ่นอายว่าโครงเรื่องกำลังวนกลับไปหาจุดเดิม ตอนจบเองก็ทำให้ผมรู้สึกว่ายังอยากได้อะไรที่มากกว่านี้อีกเล็กน้อย

หนังได้วางรากฐานที่น่าสนใจสำหรับภาคต่อที่กำลังจะตามมา (อย่างน้อยอีกสองภาค) และหากคาเมรอนรับฟังคำวิจารณ์ที่มีต่อภาคสองและสามอย่างจริงจัง ก็มีศักยภาพสูงมากที่จะปิดฉากมหากาพย์นี้ได้อย่างยอดเยี่ยม

ต้องพูดกันตรง ๆ ว่า แม้หนังจะดีและผมจะสนุกกับมันมากเพียงใด แต่มันยาวเกินไปอย่างชัดเจน ในมุมมองของผม มีหนังไม่กี่เรื่องเท่านั้นที่สมควรมีความยาวราวสามชั่วโมง และเรื่องนี้ยังยาวเกินกว่านั้นไปอีกราว 15 นาที ซึ่งรู้สึกมากเกินจำเป็น ไม่ใช่ว่าหนังน่าเบื่อ แต่หากตัดต่อบทให้กระชับกว่านี้ ประสบการณ์ของผู้ชมจำนวนมากคงจะลื่นไหลกว่านี้ ข้อดีเพียงอย่างเดียวของการดูที่บ้านอาจเป็นการพักเบรกได้ แต่เมื่อหนังไปถึงจุดที่ “ต้องพัก” นั่นก็มักเป็นสัญญาณว่าคนเขียนบทและคนตัดต่อเริ่มหย่อนยานไปบ้างแล้ว

แม้ฟังดูเหมือนผมจะวิจารณ์เป็นหลัก แต่ความจริงคือผมสนุกกับหนังเรื่องนี้ในระดับ “ประสบการณ์” อย่างแท้จริง แม้มันจะไม่สมบูรณ์แบบ แต่ก็ให้ความบันเทิงสูง และนำเสนอเรื่องราวที่ยิ่งใหญ่ มีมิติ พร้อมฉากแอ็กชันและภาพที่งดงามจนเปล่งประกายบนจอใหญ่

ผมจะกลับไปดูซ้ำในเร็ว ๆ นี้ไหม? คงไม่ แต่เจมส์ คาเมรอนรู้ดีว่าเขากำลังทำอะไรอยู่ และประสบการณ์ครั้งแรกนั้นคุ้มค่าอย่างแน่นอน ลองจินตนาการถึงหนังผจญภัย/สงครามฟอร์มยักษ์ ที่ผสมผสานไซไฟและแฟนตาซีคลาสสิกเข้าด้วยกัน พร้อมตัวละครและเรื่องราวที่เราผูกพันมานานหลายปี

Fire and Ash ไม่ใช่หนังที่จะเปลี่ยนมุมมองชีวิตของคุณ หรือแม้แต่มุมมองต่อภาพยนตร์ แต่สิ่งที่มันทดแทนได้คือการเป็นภาพมหรสพอันหายาก แม้ในมาตรฐานของปี 2025 ในฐานะภาคที่สามจากทั้งหมดห้าภาคที่วางแผนไว้ มันคือจุดกึ่งกลางของผลงานชีวิตของผู้กำกับผู้มีวิสัยทัศน์ ที่ทุ่มเทเวลาหลายทศวรรษเพื่อทำให้จินตนาการของเขากลายเป็นจริง แม้มันจะสนุกและพาเรื่องราวไปในทิศทางที่น่าสนใจ แต่ก็ยังพึ่งพาโครงสร้างและสูตรสำเร็จจากภาคก่อน ๆ มากเกินไป และสุดท้ายก็ให้ความรู้สึกว่าน่าจะขัดเกลาได้ดีกว่านี้อีกเล็กน้อย

8/10 .ด้วย “Avatar: Fire and Ash / อวตาร 3” เจมส์ คาเมรอนพาผู้ชมกลับสู่แพนดอราอีกครั้งในบทผจญภัยสุดดื่มด่ำครั้งใหม่ ร่วมกับเจค ซัลลี่ (แซม เวิร์ธิงตัน) อดีตนาวิกโยธินที่กลายเป็นผู้นำชาวนาวี เนย์ทีรี (โซอี ซัลดานา) นักรบนาวี และครอบครัวซัลลี่